Mensen die het weten kunnen, hameren er al jaren op dat kinderen zo lang mogelijk 'achterstevoren' in de auto horen te reizen. Liefst tot ze een jaar of drie oud zijn. Dat vergroot de veiligheid enorm. Helaas vinden de papa's en mama's van ons land het allemaal te veel gedoe.
Nederland staat goed bekend als het om auto en veiligheid gaat. Maar gek genoeg slaan we de plank mis als het om het vervoer van de meest kwetsbare passagiers gaat: jonge kinderen. In Scandinavische landen is het heel normaal dat niet alleen baby's maar ook peuters 'achterstevoren' in de auto meereizen. Het resultaat is ronduit spectaculair te noemen: in Zweden komen bijvoorbeeld nauwelijks nog jonge kinderen in de auto om. Zo'n drie keer minder dan in ons deel van Europa.
Waarom onderscheidt juist Zweden zich? Het antwoord is simpel. Op de thuismarkt hameren Volvo-mensen de harde feiten voortdurend tussen de oren van de automobilist. Ze hebben preventie tot wetenschap verheven. Zo is Volvo- veiligheidsexpert Lotta Jakobsson tegenwoordig ook actief als professor aan de universiteit van Gothenburg.
Ook denkt zij mee over nieuwe wettelijke normen voor kinderstoelen in de Europese Unie. Jakobsson ziet positieve ontwikkelingen: "Er worden steeds meer auto's met de zogeheten Isofix-snelbevestiging uitgerust. Daarmee klik je een kinderstoel veel makkelijker solide op zijn plek. Belangrijk, want heel vaak zet pa of ma het klassieke type stoel helemaal niet goed vast."
Toch is er volgens haar nog een groot gevaar. Ouders zien hun kind namelijk als een soort verkleinde uitvoering van een volwassen mens. "In werkelijkheid zijn de verhoudingen totaal anders en dat kan in de auto letterlijk levensgevaarlijk zijn. Het hoofdje van een baby is ongeveer een kwart van zijn totale lichaamsgewicht.
Bij een volgroeid mens is dat maar één twaalfde deel. Daar komt bij dat halswervels en spieren van een jong kind nog lang niet zijn ontwikkeld en enorm kwetsbaar zijn."
Een van de belangrijke spelers op dit gebied - het Scandinavische BeSafe - heeft zijn ontwikkelingsafdeling in Utrecht. Technisch manager, Okke van Mourik, vindt het gedrag van automobilisten verklaarbaar, maar onderstreept dat het de veiligheid van kinderen in gevaar brengt. "De basiszaken zitten ook bij ons goed. Iedereen begint voor een pasgeboren baby met een speciaal achterstevoren geplaatst stoeltje en weet ook wel dat je dat nooit voor een werkende airbag mag zetten. Maar het gaat fout zodra de baby groeit. Het eerste stoeltje is gemaakt voor een gewicht tot pakweg 13 kilo, maar daar ga je als moeder op den duur niet mee lopen zeulen natuurlijk."
Dat verklaart waarom veel te snel de overstap wordt gewaagd naar een in de rijrichting geplaatste 'Groep 1'-autokinderstoel. Soms al na een maand of negen. "Terwijl zo'n jong kind dan nog maar nét zijn hoofdje overeind kan houden. De gevolgen bij een botsing kunnen dramatisch zijn. Daarom hoort ook die twééde kinderstoel achterstevoren in de auto te worden geplaatst. Zo wordt de nek tijdens een aanrijding minder zwaar belast." De relatief grote Nederlandse kinderen groeien volgens Van Mourik binnen drie tot drie en een half jaar uit een Groep 1-stoel en dat is ook de leeftijd waarop ze in de auto verantwoord kunnen worden omgedraaid. "Maar dat type veiligheidsstoelen staat bij ons weinig in de winkels. Toch zijn ze als je doorzoekt wel te vinden."
Hoe zijn de regels?
Alle kinderen tot 135 centimeter lengte moeten gebruik maken van een kinderstoel of zittingverhoger en gordels. Tot zo'n drie jaar liefst achterstevoren in de auto. Vervoeren zonder gordels mag niet. Zet een kind achterin, dat is veiliger. Staat een stoeltje voorin, schakel dan de airbag uit. Opeenvolgende stoelcategorieën worden op gewicht ingedeeld, maar let er ook op dat de schouders niet boven de hoogste stand van de schoudergordeltjes uitkomen. Een Europese goedkeuring is verplicht: ECE 44/03 of 44/04.
Experts raden de aanschaf van een gebruikte kinderstoel af. Na maximaal vijf jaar moeten ze worden vervangen. De Isofix snelbevestiging – rechtsreeks aan het chassis van de auto – wordt met ingang van februari 2011 verplicht voor nieuwe wagens. Nu wordt zo'n 70 procent van de kinderstoelen niet goed geplaatst. De hoek van 45 graden waarmee een baby in zijn autostoeltje zit is ongunstig voor ademhaling en ruggetje. Na twee uur rijden dus even pauzeren en het kind de kans geven plat te liggen.
Meer info: www.kindindeauto.nl, www.consumentenbond.nl, www.anwb.nl, www.autokinderzitjes.nl en www.veiligverkeernederland.nl.
