Onderwerp: kerststal (negendelig)
Bouwjaar: 1894
Herkomst: kloostergemeenschap Arnold Janssen
Materiaal: gegoten gips
Hoogte: 35 cm (Maria en Jozef)
Bijzonderheid: gelaatsemotie
Veilingopbrengst: 600 euro
Hoe is het idee van een kerststal ontstaan?
"Bij de eerste gelovigen was er meer interesse in de verlossingsleer dan in de omstandigheden waaronder Jezus was geboren. Omdat het christelijke geloof verboden was, werd het geboortefeest niet openlijk gevierd. Pas in 313, tijdens de regering van keizer Constantijn (272-337), kregen christenen de vrijheid om in het openbaar hun godsdienst te belijden. De keizer besloot dat de geboorte van Christus op 25 december gevierd moest worden. Vanaf dat moment werden er afbeeldingen van de geboorte van Jezus gemaakt, vooral op sarcofagen, grafkisten van steen. De kunstenaars baseerden zich hierbij op de Bijbelse verhalen van de evangelisten Lucas en Mattheüs. In 1223 organiseerde de Italiaan Franciscus van Assisi tijdens de kerstnacht een mis in de vrije natuur. Hij maakte een kerststal met een echte voederbak en levende figuren om het kerstverhaal zo realistisch mogelijk uit te beelden. Zijn initiatief maakte op grotere schaal de kerststallen populair en al snel werden de levende figuren vervangen door houten of gipsen figuren. Zo is de kerststal ontstaan."
Werden de figuren van het kerstverhaal toen anders afgebeeld dan nu?
"In het Oost-Romeinse Rijk was er een vaste manier voor het afbeelden van de geboorte van Jezus. Maria nam hierop een belangrijke plaats in. Ze lag meestal op een rood kleed, een zogenoemde bakermat. Ze was groter dan iedereen die haar omringde. Maria besteedde niet veel aandacht aan het kind. Kunstenaars uit West-Europa namen dit over, maar gaandeweg de Middeleeuwen veranderden ze de voorstellingen. De personen kregen steeds meer menselijke trekken, en de afstandelijke houding tussen Maria en Jezus veranderde in een warme relatie tussen moeder en kind. Maria zat of stond naast de kribbe, en keek als een moeder liefdevol naar haar pasgeborene. Jozef veranderde van een oude man in een baardloze jongeman."
En de drie wijzen?
"Volgens Mattheüs waren het magiërs. Pas in de 9de eeuw doken de namen Kaspar, Melchior en Balthazar op. Twee eeuwen later werd de tulband vervangen door een westerse kroon, wat hen de koningsstatus gaf. Begin 15de eeuw werd Balthazar pas zwart. De drie koningen staan voor de drie ontdekte werelddelen: Afrika , Azië en Europa."
Wie heeft deze kerststal gemaakt?
"Deze kerststal is gemaakt door de kloostergemeenschap Arnold Janssen in Venlo. De kloosterlingen goten de beelden zelf, wat niet zo vaak voorkwam. De beelden zijn van een hoogwaardige kwaliteit, met zichtbare emoties op het gezicht. Een bekend geworden uitdrukking van de intussen heilige Janssen was: 'In een tijd waarin zoveel te gronde gaat, moet iets nieuws ontstaan!'"
