Voorwerp: Ikebanamandje
Herkomst: Japan
Datering: Meiji periode (1868-1912)
Materiaal: bamboe
Afmeting: 24 x 26 cm
Conditie: gaaf
Bijzonder: gesigneerd
Taxatiewaarde: 200 tot 400 euro
Wat is dit voor mooi mandje?
"Dit is een Ikebanamandje uit Japan. Het maken van bamboemanden is in Japan een zeer oude vorm van kunstnijverheid. De keuze voor dat materiaal is niet zo verwonderlijk: bamboe is in ruime mate aanwezig in Japan en het groeit snel, zodat er steeds voldoende materiaal voorhanden is. Daarbij is het sterk en taai, waterafstotend, en kan het tegen hoge temperaturen. Dat is ook de reden dat bamboe van oudsher gebruikt werd voor het vervaardigen van gebruiksvoorwerpen. En het is bijna vanzelfsprekend dat het vroeg of laat voor Ikebana gebruikt zou worden."
Wat is dat dan, Ikebana?
"Ikebana betekent letterlijk: 'levende bloemen'. In Japan is het de kunst van het bloemschikken, waarbij de vorm belangrijker is dan de kleur. Deze kunst ontwikkelde zich eerst als een hobby voor de aristocratie. In de Kamakuraperiode (1185-1333) werd Ikebana ook door de samoeraiklasse beoefend. Uiteindelijk ontwikkelde het zich tot een hoogstaande kunstvorm. Er werden zelfs feestjes gehouden, waarbij de bloemschikkers elkaars bloemstukken kwamen bewonderen.
Tijdens de De Momoyamaperiode (1568-1600) was Toyotomo Hideyoshi de grote leider van Japan. Het was zijn doel om rijkdom en luxe uit te stralen. Dit streven manifesteerde zich in ook in de boeketten. Die kregen een aanmerkelijk groter formaat, niet alleen als offer aan Boeddha, maar ook om te imponeren. In reactie op deze extravagante uitingen kregen al in het begin van de Edoperiode (1600-1868) onder invloed van het zenboeddhisme de eenvoudige vormen weer de overhand. Wel behield Ikebana haar filosofische karakter met veel symboliek uit de natuur. Bloemschikken wordt beschouwd als een van de traditionele Japanse kunsten. Tegenwoordig bestaan er in Japan meer dan tweeduizend scholen waar Ikebana onderwezen wordt."
En de gevlochten Ikebanamand?
"In de Muromachiperiode (1392-1568) werden deze manden voor het eerst vanuit China ingevoerd. De elegante, bamboe mandjes waren symmetrisch van vorm. De randen waren vaak omwikkeld met zeer dunne en smalle bamboestroken in ingewikkelde vlechtpatronen. Aanvankelijk kopieerden de Japanse mandenmakers deze manden. Later combineerden zij de vlechttechnieken met hun eigen Japanse stijl."
Het mandje is zelfs gesigneerd.
"Signaturen vinden we, net als bij dit mandje, meestal op het steunhout onderop de bodem. Helaas heb ik de maker nog niet kunnen traceren. De beroemde kunstenaar Hayakawa Shokosai (1875-1912) signeerde als eerste altijd zijn werk. Mandenmakers zagen zichzelf als kunstenaars die zich met materiaal en techniek met een eigen stijl konden profileren."
